Basketbol

Oyunu hərəsi beş nəfərdən ibarət iki komanda oynayır. Məqsəd əllə topu

rəqib komandanın sahəsindəki 3,05 metr yuxarıdan asılı səbətə atmaq və eyni hərəkəti rəqib komandaya etməyə mane olmaqdır. Bütün dünyada məşhur olan bir idman növüdür. İlk olaraq 1891-ci ildə Jeyms Naismit (James Naismith) tərəfindən oynadılmışdır. Jeyms Naismit basketbolu Mayas qəbiləsinin tlahiotenie oyunundan götürdüyü düşünülməkdədir.

Basketbol

Tarixi

Basketbol, ABŞın Massaçuests əyalətində, Sprinqfild Gənc Kişilər Xristian Birliyi

(YMCA) Təhsil Məktəbində bədən tərbiyəsi müəllimi olan Jeyms Naismit tərəfindən

1891-də yaradılmışdır. Atlet və beyzbolculara qış məşqləri etdirmək məqsədiylə inkişaf

etdirilən bu oyunda məqsəd, taxtadan edilmiş səbətlərə topun soxulması idi.

İlk oyunalrda 7 nəfər iki komanda arasında 20 dəqiqəlik üç dövrə üzərindən oynanmışdır.

Oyunun əsl hədəfini səbətlər meydana gətirdiyindən, Dr. Naismit tərəfindən bu oyuna

“səbət topu” mənasını verən basketbol’ adı verilmişdir.

Basketbol, yaradılmasından qısa bir müddət sonra YMCAi aşaraq bütün məktəblərə,

universitetlərə və hətta gimnastika salonlarına qədər yayılmışdır. Gənclərdə

bu idmana qarşı oyanan istək klubları basketbol şöbələri açıb komanda qurmağa məcbur

etmiş və beləcə basketbol, Amerikanın ən məşhur milli oyunu halına gəlmişdir

Basketbol

Oyun Qaydaları

Basketbol müsabiqələri iki hakim tərəfindən idarə olunur. Qonaq komanda sahəni

seçmə haqqına malikdir. Hər təhvil verən sonra sahə dəyişməsi edilər.

Oyun orta sahə xəttində hər komandadan bir oyunçu arasında edilən hava atışı ilə

başlar. Hava atışına çıxan oyunçular topu tək əlləri ilə komanda yoldaşlarına

qazandırma hədəfini daşıyar.

Oyun 10 dəqiqəlik dörd perioddan meydana gələr. Birlik vəziyyətində uzatma periodu

oynanılır. Hər komanda ilk üç periodda və uzatma periodunda 2 dəqiqəlik bir dördüncü

periodda iki fasilə haqqına malikdir. İkinci ilə üçüncü period arasında 15 dəqiqəlik dövrə arası verilir.

Hücum edən komanda öz sahəsini 8 saniyə içində tərk etmək 24 saniyə içində də hücumunu

tamamlamaq məcburiyyətindədir əks halda top istifadə etmə haqqı rəqib komandaya keçir.

Oyunçu top ilə birlikdə top sürmə (dribbling) pas atma (passing) zərbə atma (shooting) fəaliyyətlərini etmə şansına malikdir. Bir oyunçu topu əlinə alaraq dayandırsa təkrar top atma şansına sahib deyil; topu istədiyi istiqamətə və adama pas ya da zərbə atmaq məcburiyyətindədir.

Hər komanda 5 adamdan meydana gələr və komandaların sərhədsiz oyunçu dəyişikliyi haqqı vardır. Əgər faul haqqını doldurmamışsa hər çıxan oyunçu təkrar oyuna daxil ola bilər. Bir komandadakı beş oyunçudan biri ortada (post) ikisi müdafiə etmə (guard) və ikisidə hücum (forward) oyunçusudur.

Oyunu bir baş hakim və köməkçi hakim olaraq iki hakim idarə edər.

Hər oyunçu beş faullə oyun xaricində qalar təkrar o matç üçün oyuna daxil ola bilməz. Hər oyunçunun fərdi olaraq etdiyi faul sayının cəmi komanda faullərini də təyin edər. Cəmdə dörd komanda faulünə çatan komandanın daha sonra etdiyi hər faul qarşı komandaya sərbəst atış istifadə etmə haqqı qazandırar.

Hakim tərəfindən dayandırılmadıqca top putadan və ya çevrədən dönsə oyun davam edər. Ayrıca oyunçu sahəni təyin edən xəttlərin xaricinə təmas etmədikcə top oyun xəttlərinin xaricinə dəymədən havadan sahə xəttinin xaricinə çıxsa da oyunçu topu içəri çevirə bilsə də oyun davam edər.

Hər ədəd atışından sonra və ya hakimin fiti çalmasının ardından oyun və oyun zamanı dayanar. Ədəd yeyən komandanın səbət gerisindəki xətt arxasından topu oyuna salması ilə həm zaman həm də oyun təkrar başlar. Oyun içindəki digər vəziyyətlərə görə hakimin göstərdiyi yerlərdən top oyuna salınar.

üç ədəd xətti içindən edilən hər müvəffəqiyyətli atış iki ədəd üç ədəd xətti gerisindən edilən hər müvəffəqiyyətli atış üç ədəd olaraq qiymətləndirilər. Faullərdən və ya qayda pozuntularından ötəri qazanılan müvəffəqiyyətli sərbəst atışlar bir ədəd olaraq qiymətləndirilər.

Oyunçular iki vəziyyətdə cəzalandırılar:

Fərdi qayda pozuntuları

Faul edilən vəziyyətlər.

Qayda pozuntusu və ya səhvi (səhvli getmə topun xətt xaricinə çıxması hücum oyunçusunun üç saniyədən çox post içində dayanması v. b) top istifadə etmə haqqını qarşı komandaya verər. Edilən fərdi faullər ( itələmə çəkmə vurma tutma v. b) isə oyunçunun faul cəzası almasını təmin etdiyi kimi faulün edildiyi yer göz qarşısında saxlanılaraq rəqib topu yandan oyuna salar ya da sərbəst atış etmə haqqı qazanar.

Sərbəst atış haqqı ədədi faulun edildiyi zaman yer və növünə görə dəyişər. Şut atışı əsnasında faul edilmiş və atış ədəd olmamışsa atışı edən komandaya iki sərbəst atış haqqı verilər. Əgər atış ədəd olmuşsa bir sərbəst atış haqqı verilər. Bir sıra bir dövrədəki “komanda faul” sərhədini keçmiş və atış sahəsi xaricində faul etmişsə o zaman birə-bir deyilən sərbəst atış haqqını istifadə edər. Bu atışda qayda ilk atış ədəd olsa ikinci atış etmə haqqı qazanmaqdır. Birə-birdə ilk atışı qaçıran ikinci atışı edə bilməz top səbətdən oyun sahəsinə dönsə oyun davam edər. Texniki faullərdə (oyunu gecikdirmə sportmenlik xarici davranışlar hakimə etiraz icazəsiz oyuna girmə v. b) iki sərbəst atış haqqı verilər.

CooL_Man

Şərhlər:

  1. UNDERCOVER dedi ki:

    4ox saol maraqli xebere gore

  2. Ninaska dedi ki:

    mm marakli xeberchun tshk..

  3. CooL_Man dedi ki:

    UNDERCOVER,
    Ninaska,
    deymez 🙂

  4. Bordersoflove dedi ki:

    menlik deyil))))))))) ama eziyyete gore teshekkurler

  5. important life dedi ki:

    hmm deme coxdan yaranibmiw bu.maraqli geldi.cox sagol

  6. Aelita dedi ki:

    cox gozel idman novudu. İdman dersine lazim olacaq. cox sagol xebere gore

  7. LadyGirl dedi ki:

    elaaa xeberdi az cox basketden basim cixir cunki oynamisam )) yarida saxlamasydim yaxsi olardi

  8. _Sadece_B.G_ dedi ki:

    hmm bele de duzdu menim xowum gelmir ama sevgilim maraqla baxir. twkrlerrr

  9. DaRk_AnGeL dedi ki:
    Cox sagol maraqi xebere gore
  10. _Sia_ dedi ki:

    Deyerli yazidir.

    Bele maraqli xeberi yerlesdirmekle gozel dusunmusunuz.

    Xebere gore tesekkurler.

  11. sabinocka dedi ki:

    Tewekkurler….Mennde cox oynamiwam bunu maraqlidir……Tewekkur

  12. Prencess dedi ki:

    twk maraqli idi