Uşaq psixologiyası

Uşaq psixologiyasi
Depressiya Dünya Sağlamlıq Təşkilatı tərəfindən ən əhəmiyyətli on sağlamlıq problemindən biri olaraq qəbul edilmişdir. Yaşlılar üçün bu qədər əhəmiyyətli olan bu psixi sağlamlıq problemi uşaqlarda da təxmin ediləndən çox daha geniş şəkildə ortaya çıxa bilir.

Aparılan araşdırmalar, ilk dəfə majör depressiyanın çox kiçik uşaqlarda belə xronikiləşə biləcəyini göstərmişdir.

Uşaqlarda depressiya tək bir səbəbə bağlana bilməz. Uşağın təməl xüsusiyyətlərinə, psixoloji xüsusiyyətlərinə və ətrafın təsirlərinə görə ortaya çıxa bilər. Hansı faktorun daha ön planda olduğu uşaqdan-uşağa dəyişir.

Ana-ata həyatdakı rollarını nizamlaya bilmədikdə uşaq, özünü tək və çarəsiz hiss edər. çoxu vaxtı valideynlər, uşağın yaşadığı böhrandan xəbərsizdir. Uşaqların fərqli bir iç dünyaları olduğunu, yaddaşlarının çox güclü olmadığını və bəzi şeylərə əhəmiyyət vermədiklərini düşünərlər. Halbuki uşaqların hissləri, nə qədər maraqsız görünsədə, son dərəcə açıqdır. Ətraflarında olan bitənlərin fərqindədirlər. Ancaq mühakimə gücləri inkişaf etməmiş olduğundan, problemlərin nədən qaynaqlandığını anlamazlar, çox vaxtda problemlərin özlərindən qaynaqlandığını zənn edərlər. Valideynlər uşaqlarının ruh sağlamlığına təsir edəcək davranışlarından qaçmaları həm uşaqlar, həm də özləri üçün çox əhəmiyyətlidir. Körpəlik və uşaqlıq dövründə meydana gələcək psixoloji narahatlıqlar, uşaqların yetkinlik dövrünə də əks olunur. Uşaqda meydana gələcək psixi çöküntü, həyatı boyunca qarşısına çıxıb onu narahat edə bilər.

Uşaqlarda ən əhəmiyyətli depresiya səbəbi, anadan ayrılıq vəziyyətidir. Uşaqlar, ana ayrılığına ilk etapda ani narahatlıq, hirs partlamaları ilə reaksiya göstərirlər. Ananı geri gətirmə səyi göstərərlər. Daha sonra ümidin itirilməsi, susqunluq, kədərlilik və ağlamalar müşahidə olunar. Bir müddət sonra da özünü buraxma və qədərə təslim olma halları ilə qarşılaşırlar. Bu dövrdə uşaqlar, yetkin depresiya xüsusiyyətlərini göstərirlər.

Körpəlik dövründən etibarən güvən mühitində böyüdülməyən, ehtiyacları qarşılanmayan, stress altında, diqqət əkliyi, öyrənmə və ya davranış pozulması olan uşaqlar daha asan depressiyaya düşürlər.

Uşaqlarda depressiyanın əsas əlamətləri aşağıdakılardır:
Müəyyən bir səbəb olmadan yersiz şəkildə və ya ola biləcək şeylər haqqında narahatlıq hiss edirlər.
Yuxusuzluq kimi şikayətlər, qorxulu yuxular və tək yata bilməmə halları özünü göstərir .
ümumiyyətlə gərgin, ağlağan, narahat olar, düşüncələrini toplamaqda çətinlik çəkərlər.
Bir insandan həddən artıq asılı olma, utancaqlıq kimi davranışlar göstərərlər.
Məktəbli uşaqda ətrafı və yaşıdları tərəfindən təsdiqlənməyəcəyi qorxusu ön plana çıxar. Uşaq öz fikirini söyləməkdən çəkinə bilər, bəzilərinin köməyi və dəstəyi olmadan bir işə girişmək istəməyə bilər, yoldaşlığa başlamaqda çətinlik çəkə bilərlər.
Səhv bir şey söyləyə biləcəyi qorxularıyla dərsdə iştirakı azala bilər. Dərslərinidə uğurlu ola bilməyəcəyi narahatlığıyla məktəbə gəlmək istəməyə bilər.
Özünü boşluqda hiss etmə.
Tez ağlamaq.
Tez-tez baş ağrısı, qarın ağrısı kimi fiziki şikayətlər.
Sevdiyi şeyləri etməmək, zövq almamaq, oyun oynamamaq
Dəyərsizlik duyğusu, kimsə tərəfindən sevilmədiyindən ya da az

sevildiyindən şikayət etmək
Günahkarlıq duyğuları, olanları öz günahı olaraq şərh etmək
ümidsizlik
Bədbəxtlik
Enerji əkliyi
ünsiyyət əkliyi
Hirs və ya düşmənlik davranışlarında artma
Az ya da çox yemək yemək
Küsəyənlik
Həddindən artıq hərəkətlilik ya da əksi
Diqqət dağınıqlığı, məktəbdə müvəffəqiyyətdə uğursuzluq
Ailə əlaqələrində pozulmaq, söz dinləməmək ya da çox səssiz qalmaq
Ailə xaricində uyğunlaşma çətinliyi
Ailə problemlərində əməkdaşlığından qaçmaq
Ailədən uzaqlaşmaq
Yoldaş problemlərində artma, özünü kənarlaşdırılmış və tək hiss etmək
Evdən qaçmaqla əlaqədar sözlər və ya təşəbbüslər
Ölümdən danışmaq, qorxmaq
İntihar cəhdi

Depressiyadakı bir uşaq çox adi bir bəhanəylə problem çıxara bilər. İstədiyi bir şey üçün təkid etməsi, normal bir uşağın təkid etməsindən çox fərqlidir. Normal bir uşaq, istədiyi bir şeyin olması üçün bir müddət israr edər, edilə bilmədiyində qəbul edə bilər. Depressiyadakı uşaq isə məqsədsiz, hər hansı bir şey üçün israr edə bilər.

Uşaqlıq depresiyasını təyin edə bilmək və qiymətləndirmək olduqca çətindir. çünki uşaqların bir çoxu duyğu və düşüncələrini dilə gətirməkdə çətinlik çəkərlər. Uşaqlar, razı olmadıqlarında, qorxduqlarında ya da özlərini pis hiss etdiklərində ağlayarlar. Böyüklər, bu vəziyyətdə, uşağı əyləndirərək, diqqətini başqa istiqamətə çəkərək, bu duyğuların keçəcəyini düşünərlər. Məktəb və yoldaş əlaqələrindəki dəyişikliklər qiymətləndirilməli, bu mövzuda müəllimlər, məktəbdəki rəhbərlik mütəxəssisləri və məktəb rəhbərliyinin dəstəyi alınmalıdır. Bu dövrdə xüsusilə valideynlərin rolu çox əhəmiyyətlidir. Bun görə də ailələr uşaqlarına nümunə olmalı, yeni düşüncə formaları yaradılmasında onlara köməkçi olmalıdırlar. çunki uşaqlar depresiya müddətində ailələrini nümunə olaraq götürə bilərlər. Onların ən çox ehtiyac duyduqları şey sevgidir.

Uşaqlıq depresiyaları uşağın şəxsiyyət və ictimai inkişafını birbaşa təsir edir. Bu səbəbdən depresiyanın diaqnozu və müalicəsi əhəmiyyət daşıyır. Bu vəziyyətdə ana-atalar və müəllimlər uşaqların ruhi vəziyyətləriylə əlaqədar məlumat toplamalı və uşaqların davranışlarıyla əlaqədar yaxşı bir müşahidəçi olmalı, lazım olduqda uşaqların ruh sağlamlığıyla məşğul olan bir mütəxəssisə müraciət edilməsi lazımdır. Ətrafda belə bir mütəxəssis yoxdursa uşaq psixoloqlarından kömək istəmək olar, uşaq psixoloqu ilkin qiymətləndirməni etdikdən sonra valideynləri istiqamətləndirəcəkdir.

_Sia_

Şərhlər:

  1. Lucky Girl dedi ki:

    coox beyenirem bele movzulari…ama heleki evli deyilem…Coxu bunu anlamasada uwaq boyutmek dunyanin en cetin iwidir…hansisa sehv onun butun heyatini deyiwe biler..butun xasiyyetini…coox cetin meseledi…twk…

  2. _Sia_ dedi ki:

    Reylerinize ve beyendiyinize gore sizlerin haminiza tesekkurlerimi bildirirem…

  3. Ninaska dedi ki:

    xeberchun choox sagol ;)) ..

  4. DaRk_AnGeL dedi ki:

    Cox sagol maraqli xeber idi

  5. important life dedi ki:

    Tewekkur. Bunlari muellime oldugumcun bilirem.cox sagol

  6. sabinocka dedi ki:

    xebere gore tewkkur….Uwaqligim deqiq yadimda deyil..yenede twk

  7. CooL_Man dedi ki:

    cox sag ol xebere gore…

  8. mR_bAkiNec dedi ki:

    Cox sago oxumadim eziyyete hormetler :/

  9. Aelita dedi ki:

    hmmm demek olar ki hamsi mende olub bunlarin. maraqlidi. cox sag ol

  10. deniz15 dedi ki:

    cox sagolun elleriniz agrimasin